3, 4 va 5 baholarni hech kim bekor qilmadi: chorak bahosi 100 ballda qanday hisoblanadi

Messenjerlarda maktablarda «yangi 100 ballik baholash tizimi joriy etilayotgani» va «3», «4», «5» baholar endi bo‘lmasligi haqidagi xabar tarqalmoqda. Undagi formula to‘g‘ri, ammo xulosalar noto‘g‘ri. Mezonli baholash tizimi O‘zbekistonda 2023 yildan buyon ishlaydi, maktablarning taxminan yarmini qamrab oladi va odatdagi baholar unda saqlanib qolgan. Gazeta.uz, UzA hamda Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, manzara quyidagicha.

100 ball nimalardan tashkil topadi

Mezonli baholash joriy etilgan maktablarda o‘quvchining chorak natijasi uch qismdan yig‘iladi:

• 10 ball — formativ baholash (FB). Darslardagi joriy ish: o‘qituvchi mavzu qanday o‘zlashtirilayotganini kuzatadi va xatolarni tuzatish imkonini beradi.
• 50 ball — bo‘limlar bo‘yicha summativ baholash (BSB). O‘tilgan har bir mavzu yoki bob bo‘yicha nazorat ishlari.
• 40 ball — chorak bo‘yicha summativ baholash (ChSB). Butun chorak bo‘yicha yakuniy ish.

Topshiriqlar uch darajaga bo‘linadi: bilimni takrorlash, qo‘llash va mulohaza yuritish. Islohotning maqsadi — yodlashni emas, tushunish va bilimni amalda qo‘llash ko‘nikmasini tekshirish.

Kundalikdagi baho o‘zgarmaydi

Viral xabar aynan shu joyni buzib ko‘rsatadi. Chorak davomida to‘plangan ballar odatdagi bahoga aylantiriladi: taxminan 86 ball va undan yuqorisi — «5», 65–85 atrofida — «4», 30–64 — «3», 30 dan past — «2». Besh ballik tizimdan hech kim voz kechmagan, faqat hisoblash usuli o‘zgargan.

Ota-onalar uchun bu nimani anglatadi

Tizim yangi emas: u 2023 yil sentabrida 500 maktabda ishga tushirilgan va bosqichma-bosqich kengaytirilgan. 2026/2027 o‘quv yilidan unga yana 1568 maktab qo‘shildi, umumiy qamrov 5000 dan oshdi — bu mamlakatdagi 10 mingdan ortiq davlat maktabining taxminan yarmi. Qolganlarida hamon oddiy besh ballik tizim amal qiladi, shuning uchun «hamma maktabda joriy etildi» degani to‘g‘ri emas. Aniq maktabda qanday baholanishini maktabning o‘zidan bilib olish ishonchli: bunday sinflarda elektron jurnal mezonli baholash rejimida yuritiladi.

Tizimning zaif tomonlarini ham bilish kerak. 2024 yilda ota-onalar va pedagoglar nazorat ishlarining ko‘pligi, topshiriqlarning internetga chiqib ketishi va qayta topshirishda maksimal ballning kamaytirilishidan shikoyat qilgan edi. Vazirlik o‘shanda tizim xalqaro tajribaga asoslangani va avvalgi besh ballik shkalaga qaytish rejalashtirilmaganini bildirgan.

Manbalar: Gazeta.uz, UzA, Anhor.uz, Nuz.uz, Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi ma’lumotlari.