Mustaqillikka 35 yil: O'zbekistonda ta'lim qanday o'zgardi

1-sentyabr O'zbekiston mustaqilligining 35 yilligini nishonlaydi: davlat mustaqilligi 1991-yil 31-avgustda e'lon qilingan, 1-sentyabr esa bayram kuni deb belgilangan. Yubiley "Yagona Vatan, yagona xalq bilan biz yangi hayot, yangi kelajak quramiz!" shiori ostida o'tmoqda. Milliy statistika qo'mitasi ma'lumotlari asosida farzandlarimiz ta'lim oladigan tizim shu yillarda qanday o'zgarganini to'pladik.

Maktablar soni uchdan biriga ko'paydi

1990/1991-o'quv yili boshida mamlakatda 8 333 ta umumiy o'rta ta'lim maktabi faoliyat yuritgan. 2025/2026-o'quv yili boshiga kelib ularning soni 11 118 taga yetdi — bu taxminan uchdan bir barobar o'sish. Bugun ularda 6,87 million bola ta'lim oladi, faqat so'nggi bir yilda o'quvchilar soni 94 mingtaga ko'paydi. 2025/2026-o'quv yilida birinchi sinfga 725,3 ming bola qabul qilindi — bu bir yil oldingidan 6,8 foizga ko'p.

O'sish bir tekis bo'lmadi: tarmoqning sezilarli kengayishi so'nggi yillarga to'g'ri keldi. Yolg'iz 2025/2026-o'quv yilida 175 ta yangi maktab ochildi.

Xususiy maktablar to'rt yilda to'rt baravar ko'paydi

Nodavlat maktablar O'zbekistonda 1992-yilgi birinchi "Ta'lim to'g'risida"gi qonundan beri ruxsat etilgan, ammo ommaviy hodisaga yaqinda aylandi. Faoliyat yuritayotgan xususiy maktablar soni shunday o'sdi: 2021/2022-o'quv yilida 135 ta, 2023/2024-da 293 ta, 2024/2025-da 455 ta va 2025/2026-da 551 ta. Bu mamlakatdagi barcha maktablarning taxminan 5 foizi.

Ular juda notekis taqsimlangan. Toshkentda 145 ta, Farg'ona viloyatida 121 ta xususiy maktab ishlaydi: ikkita hududga mamlakatdagi barcha xususiy maktablarning deyarli yarmi to'g'ri keladi. Taqqoslash uchun, Navoiy va Surxondaryo viloyatlarida ularning soni atigi beshtadan.

Bog'chalar: qamrov sezilarli o'sdi

Eng ko'p o'zgargan soha — maktabgacha ta'lim. 2020-yil oxirida 3–6 yoshli bolalarning 50,9 foizi bog'chaga borgan bo'lsa, 2024-yil oxiriga kelib bu ko'rsatkich 72,4 foizga yetdi. Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida jami 2,35 million bola bor.

Shu bilan birga, "38 ming bog'cha" degan umumiy raqamni diqqat bilan o'qish kerak: ulardan 28,7 mingtasi turar joylarda ochiladigan oilaviy nodavlat bog'chalardir. Aynan shu format o'sishning asosiy qismini bergan, klassik bog'chalar soni esa ancha kam.

Bayramga nimalar ochildi

Mustaqillikning 35 yilligiga O'zbekistonda 163 ta obyekt ishga tushirildi, ulardan 91 tasi ijtimoiy soha obyektlari: 43 ta maktab, 36 ta bog'cha, 7 ta oliy ta'lim muassasasi va 3 ta shifoxona.

Shu kuni yaqin o'n yillikka mo'ljallangan yettita milliy dastur e'lon qilindi. Ulardan birinchisi — "Kelajak ta'limi va kasblari". E'lon qilingan maqsadlar orasida olti yoshli bolalarning tayyorlov sinflaridagi ulushini 100 foizga yetkazish va xususiy bog'chalar ochish uchun rag'batlarni saqlab qolish bor. Bu bandlar bo'yicha aniq muddatlar hozircha aytilmadi.

O'quv yili qachon boshlanadi

Esda tuting: O'zbekistonda 1-sentyabr — Bilimlar kuni emas, Mustaqillik kuni va u dam olish kuni. Yangi o'quv yili ertasi kuni, 2-sentyabrda boshlanadi.

BeeKids katalogida hozir mamlakatning 14 ta shahridan 595 ta ta'lim muassasasi to'plangan: 251 ta bog'cha, 170 ta maktab va 163 ta rivojlantirish markazi — manzillari, narxlari va ota-onalar sharhlari bilan.